Ten artykuł to praktyczny poradnik dla wszystkich, którzy chcą zagrać polskie kolędy na gitarze. Znajdziesz tu konkretne chwyty i wskazówki, które pozwolą Ci cieszyć się wspólnym muzykowaniem podczas świąt, niezależnie od Twojego poziomu zaawansowania. Moim celem jest pokazanie, że kolędowanie z gitarą jest w zasięgu ręki każdego, kto ma choć odrobinę zapału. Przygotowałem ten materiał tak, abyś mógł krok po kroku opanować najpiękniejsze polskie kolędy i zaskoczyć bliskich podczas świątecznych spotkań.
Jak zagrać kolędy na gitarze? Łatwe chwyty i proste bicia dla każdego
- Większość popularnych kolęd zagrasz na kilku podstawowych chwytach (a-moll, C-dur, G-dur, D-dur, e-moll).
- Naucz się prostego bicia harcerskiego lub bicia na 3/4, aby akompaniować do większości kolęd.
- Skorzystaj z diagramów chwytów, aby szybko opanować palcowanie.
- Najłatwiejsze kolędy to "Wśród nocnej ciszy", "Pójdźmy wszyscy do stajenki" i "Dzisiaj w Betlejem".
- Pobierz gotowy śpiewnik PDF, by mieć chwyty zawsze pod ręką.
Przygotuj się do kolędowania: wszystko, co musisz wiedzieć
Zanim zanurkujemy w świat kolędowych melodii, warto poświęcić chwilę na solidne podstawy. W końcu, jak mawiał mój pierwszy nauczyciel, dobry fundament to klucz do sukcesu w każdej dziedzinie, a w grze na gitarze szczególnie!
Jakie chwyty gitarowe warto opanować przed świętami?
Z mojego doświadczenia wynika, że do zagrania zdecydowanej większości popularnych kolęd nie potrzebujesz setek skomplikowanych chwytów. Wystarczy kilka podstawowych, które stanowią trzon harmonii wielu utworów. Jeśli opanujesz te chwyty, reszta pójdzie znacznie łatwiej. Oto one:
- a-moll (Am): Jeden z najczęściej używanych chwytów mollowych, brzmiący melancholijnie, ale pięknie. Łatwy do opanowania dla początkujących.
- C-dur (C): Klasyczny chwyt durowy, często spotykany w kolędach. Brzmi jasno i radośnie.
- G-dur (G): Kolejny podstawowy chwyt durowy, który dodaje kolędom mocy i pełni. Wymaga nieco więcej rozciągnięcia palców, ale jest tego wart.
- D-dur (D): Jasny i wesoły chwyt durowy, idealny do wielu zwrotek.
- e-moll (Em): Bardzo prosty chwyt mollowy, często używany jako chwyt przejściowy lub dodający głębi. Wymaga tylko dwóch palców!
Oczywiście, bardziej zaawansowane opracowania mogą zawierać chwyty barowe (np. F-dur, B-dur) lub septymowe (np. G7, E7, A7), które dodają kolędom bardziej jazzowego lub bluesowego posmaku. Jednak na początek, skup się na tych pięciu. To Twój świąteczny zestaw startowy!
Jak czytać diagramy chwytów? Szybka ściągawka dla początkujących
Diagramy chwytów to graficzne przedstawienia gryfu gitary, które pokazują, gdzie należy ułożyć palce. To podstawa do szybkiej nauki! Górna linia diagramu to najgrubsza struna (E6), a dolna to najcieńsza (E1). Pionowe linie to progi. Kropki na diagramie wskazują, gdzie należy przycisnąć struny palcami, a numery obok kropek to sugerowane palce (1-wskazujący, 2-środkowy, 3-serdeczny, 4-mały). Symbol "O" nad struną oznacza, że strunę należy zagrać otwartą (nieprzyciskając), a "X" że struny nie gramy wcale. Opanowanie czytania diagramów to kwestia kilku minut, a otwiera drzwi do nieskończonej liczby piosenek.
Najprostsze bicia gitarowe, które pasują do większości kolęd
Samo ułożenie palców to jedno, ale żeby kolęda zabrzmiała, potrzebujemy jeszcze odpowiedniego bicia. Nie musisz być wirtuozem, aby nadać kolędom rytm. Przygotowałem dwa proste bicia, które sprawdzą się w większości sytuacji.
Pierwsze to tak zwane bicie harcerskie, idealne dla kolęd w metrum 4/4. Wykonuje się je w rytmie: dół, dół, góra, góra, dół, góra. Pamiętaj, aby ruchy były płynne i równomierne. Zacznij powoli, a gdy poczujesz się pewniej, możesz zwiększyć tempo. To bicie jest uniwersalne i pasuje do większości żywszych kolęd, nadając im radosny, marszowy charakter.
Drugie bicie jest przeznaczone dla kolęd w metrum 3/4, takich jak na przykład "Bóg się rodzi". Tutaj rytm jest prostszy: dół, góra, góra. Wyobraź sobie walc to właśnie ten rodzaj rytmu. Ważne jest, aby pierwszy "dół" był nieco mocniejszy, akcentując początek taktu. To bicie nadaje kolędom bardziej uroczysty i dostojny charakter, idealnie pasujący do ich świątecznego przesłania.
Kolędy na 2 lub 3 chwyty: idealny start dla początkujących
Wiem, że początki bywają trudne, dlatego zacznijmy od najłatwiejszych kolęd. Pokażę Ci, że już na 2-3 chwytach możesz zagrać coś, co zabrzmi pięknie i wprowadzi świąteczny nastrój. To idealny moment, by poczuć satysfakcję z gry i nabrać pewności siebie!
"Wśród nocnej ciszy": Twoja pierwsza kolęda na gitarze (a, d, E)
Ta kolęda to absolutny klasyk i doskonały wybór na początek. Wymaga zaledwie trzech podstawowych chwytów: a-moll, d-moll i E-dur. Ich zmiany są intuicyjne, a melodia jest tak znana, że szybko złapiesz rytm. Użyj bicia harcerskiego, a zobaczysz, jak łatwo idzie!
a d E a Wśród nocnej ciszy głos się rozchodzi, a d E a Wstańcie pasterze, Bóg się wam rodzi! C G C G Czemże prędzej bieżcie do Betlejem, C G E a By zobaczyć Dzieciątko w żłobie na sianie.
"Pójdźmy wszyscy do stajenki": prosta melodia i radosny rytm (G, C, D)
Kolejna propozycja, która świetnie sprawdzi się na początek. "Pójdźmy wszyscy do stajenki" to radosna kolęda, którą zagrasz na chwytach G-dur, C-dur i D-dur. To świetne ćwiczenie na płynne zmiany między tymi trzema, bardzo popularnymi chwytami. Sugeruję użycie bicia harcerskiego, które idealnie odda jej skoczny charakter.
G C G Pójdźmy wszyscy do stajenki, D G Do Jezusa i Panienki! G C G Witaj, Jezu, kochany, D G Od nas długo czekany!
Inne łatwe propozycje, które zagrasz w kilka minut
Poza tymi dwoma, istnieje wiele innych kolęd, które są zaskakująco proste do zagrania. Wystarczy kilka podstawowych chwytów, aby zabrzmiały pięknie. Moje ulubione, które polecam początkującym, to:
- "Lulajże, Jezuniu" (uproszczona wersja): Można ją zagrać na zaledwie kilku chwytach, np. a-moll, G-dur, C-dur. Skup się na melodii i spokojnym biciu.
- "Przybieżeli do Betlejem": Również często oparta na prostych chwytach G, C, D, a-moll.
- "Gdy śliczna Panna": Zazwyczaj grana na C, G, F, Am chociaż F-dur bywa wyzwaniem, można go zastąpić uproszczoną wersją lub zagrać na kapodasterze.
Pamiętaj, że kluczem jest praktyka i cierpliwość. Nie zrażaj się, jeśli od razu nie wychodzi idealnie. Każdy kiedyś zaczynał!
Najpiękniejsze polskie kolędy: chwyty dla średnio zaawansowanych
Gdy już opanujesz podstawy i poczujesz się pewniej z prostszymi kolędami, czas na małe wyzwanie! Poniższe propozycje wymagają nieco więcej płynności w zmianach chwytów i być może dodania jednego czy dwóch nowych akordów. Ale gwarantuję, że radość z ich zagrania będzie ogromna!
"Dzisiaj w Betlejem": jak płynnie zmieniać chwyty? (G, C, D, e)
"Dzisiaj w Betlejem" to jedna z tych kolęd, która brzmi wspaniale, a wcale nie jest trudna. Wykorzystuje chwyty G-dur, C-dur, D-dur i e-moll. Kluczem do jej pięknego wykonania jest płynność w przejściach między tymi akordami. Ćwicz powoli, skupiając się na tym, aby każdy chwyt brzmiał czysto, zanim przejdziesz do następnego. Możesz użyć bicia harcerskiego, które świetnie pasuje do jej radosnego charakteru.
G C G Dzisiaj w Betlejem, dzisiaj w Betlejem D G Wesoła nowina. G C G Że Panna czysta, że Panna czysta D G Porodziła Syna.
"Lulajże, Jezuniu": spokojne arpeggio czy nastrojowe bicie? (a, d, G, C, E)
"Lulajże, Jezuniu" to jedna z najpiękniejszych i najbardziej wzruszających kolęd. Można ją zagrać zarówno nastrojowym biciem, jak i delikatnym arpeggio, co nada jej jeszcze bardziej intymny charakter. Chwyty to a-moll, d-moll, G-dur, C-dur i E-dur. Arpeggio polega na rozłożonym graniu strun akordu, zamiast uderzania ich wszystkich naraz. Spróbuj zagrać każdą strunę akordu po kolei, od najniższej do najwyższej, a uzyskasz magiczny efekt. To świetne ćwiczenie na precyzję i kontrolę prawej ręki.
a d G C Lulajże, Jezuniu, moja perełko, a E a Lulajże, Jezuniu, me pieścidełko. a d G C Lulajże, Jezuniu, lulajże, lulaj, a E a A Ty Go, Matulu, w płaczu utulaj.
"Bóg się rodzi": opanuj metrum 3/4 i poczuj moc tej kolędy (G, C, D7)
"Bóg się rodzi" to prawdziwy hymn, który swoją moc czerpie z majestatycznego metrum 3/4. Do jej zagrania potrzebujesz chwytów G-dur, C-dur i D7. Chwyt D7 może być nowością, ale jest bardzo przydatny i dodaje kolędzie charakterystycznego brzmienia. Skup się na biciu "dół, góra, góra", pamiętając o akcentowaniu pierwszego uderzenia. Poczuj ten rytm, a kolęda nabierze niesamowitej głębi i uroczystości. To jedna z tych kolęd, które każdy powinien umieć zagrać!
G C G Bóg się rodzi, moc truchleje, D7 G Pan niebiosów obnażony! G C G Ogień krzepnie, blask ciemnieje, D7 G Ma granice Nieskończony.
"Cicha noc": klasyka, która zawsze wzrusza (A, D, E7)
"Cicha noc" to kolęda, która ma w sobie niezwykłą moc wzruszania. Jej uniwersalny charakter sprawia, że jest śpiewana na całym świecie. Chwyty to A-dur, D-dur i E7. Chwyt E7, podobnie jak D7, dodaje kolędzie subtelnego, ale ważnego smaczku. Spróbuj zagrać ją wolno, z wyczuciem, skupiając się na nastroju. Możesz użyć spokojnego bicia harcerskiego lub nawet delikatnego arpeggio, aby podkreślić jej intymny i wzruszający charakter. To idealna kolęda na zakończenie świątecznego kolędowania, wprowadzająca w atmosferę zadumy i spokoju.
A D A Cicha noc, święta noc, E7 A Pokój niesie ludziom wszem. A D A A u żłobka Matka Święta E7 A Czuwa sama uśmiechnięta D A Nad Dzieciątka snem, E7 A Nad Dzieciątka snem.
Urozmaić swoje kolędowanie: proste triki dla lepszego brzmienia
Gdy już opanujesz podstawowe chwyty i bicia, możesz pójść o krok dalej i wzbogacić swoje wykonania. Nie chodzi o to, żeby grać trudniej, ale żeby brzmiało to ciekawiej i bardziej profesjonalnie. Oto kilka moich ulubionych trików, które stosuję, aby kolędy brzmiały jeszcze piękniej.
Magia przejść basowych: jak połączyć akordy, by brzmiały profesjonalnie?
Przejścia basowe to nic innego jak zagranie pojedynczej nuty basowej, która prowadzi od jednego akordu do drugiego. Dzięki nim akordy nie zmieniają się nagle, ale płynnie przechodzą jeden w drugi, co sprawia, że brzmienie jest bardziej spójne i "profesjonalne". Na przykład, przechodząc z C-dur na G-dur, możesz zagrać nutę B (drugi próg na strunie A5) po chwycie C, a dopiero potem uderzyć G-dur. To mały detal, który robi dużą różnicę i dodaje kolędom elegancji.
Kapodaster: Twój najlepszy przyjaciel w dopasowaniu tonacji do głosu
Kapodaster to proste, ale genialne urządzenie, które pozwala podnieść tonację kolędy bez konieczności zmiany chwytów. Jeśli kolęda jest dla Ciebie za niska lub za wysoka do śpiewania, wystarczy założyć kapodaster na odpowiednim progu, a chwyty, które znasz, zabrzmią w wyższej tonacji. To nieoceniona pomoc, zwłaszcza gdy kolędujesz z rodziną i chcesz dopasować tonację do zakresu głosu wszystkich śpiewających. Dzięki niemu możesz zagrać każdą kolędę w idealnej dla siebie tonacji!
Delikatne arpeggio zamiast bicia: jak dodać kolędom subtelności?
Wspomniałem już o arpeggio przy "Lulajże, Jezuniu", ale warto rozwinąć ten temat. Arpeggio, czyli rozłożone granie akordów, polega na szarpaniu strun pojedynczo, zamiast uderzania ich wszystkich naraz. To technika, która nadaje kolędom niezwykłej delikatności, intymności i nastrojowości. Świetnie sprawdza się w kolędach o spokojnym charakterze, takich jak "Cicha noc", "Mizerna cicha" czy właśnie "Lulajże, Jezuniu". Zamiast dynamicznego bicia, spróbuj grać akordy palcami, delikatnie szarpiąc struny. To sprawi, że Twoje kolędy zabrzmią magicznie i wzruszą słuchaczy.
Gotowy śpiewnik do druku: pobierz PDF z kolędami
Wiem, jak ważne jest, aby mieć wszystkie chwyty pod ręką, zwłaszcza podczas świątecznego zamieszania. Dlatego przygotowałem dla Was coś specjalnego gotowy śpiewnik w formacie PDF, który możecie pobrać i wydrukować. To moja mała świąteczna niespodzianka dla wszystkich, którzy chcą wspólnie kolędować.
Dlaczego warto mieć chwyty na papierze podczas świątecznego spotkania?
Może wydawać się, że w dobie smartfonów papierowy śpiewnik to przeżytek, ale uwierz mi ma on swoje niezaprzeczalne zalety, szczególnie podczas świątecznego kolędowania:
- Wygoda: Nie musisz martwić się o rozładowaną baterię czy powiadomienia z mediów społecznościowych.
- Brak ekranu: Pozwala skupić się na muzyce i wspólnym przeżywaniu chwili, zamiast na świecącym ekranie.
- Możliwość dzielenia się: Łatwo możesz podać śpiewnik innej osobie, która chce śpiewać lub grać.
- Tradycja: Papierowy śpiewnik ma w sobie coś z magii świąt, przywołując wspomnienia z dzieciństwa.
- Notatki: Możesz dopisywać własne uwagi, zmiany chwytów czy pomysły na bicia.
Przeczytaj również: Hallelujah na gitarze: Zagraj kultowy hit! Chwyty i bicie dla każdego
Twoja paczka z kolędami: pobierz i przygotuj się do wspólnego muzykowania
Nie czekaj! Pobierz mój śpiewnik PDF z opracowaniami kolęd już teraz. Znajdziesz w nim wszystkie kolędy, o których pisałem, a także kilka dodatkowych niespodzianek. To gotowy materiał na świąteczne spotkania, który pozwoli Ci bez stresu cieszyć się wspólnym muzykowaniem z rodziną i przyjaciółmi. Wydrukuj go, przygotuj gitarę i daj się porwać magii świątecznego kolędowania!
